Bilim, organize edilmiş bilgidir.

Herbert Spencer

Bana Atılan E-Postaların Yanıtları

Sevgili Arkadaşlar...

Bu site aracılığıyla -bazıları sorulardan oluşan- pek çok e-posta alıyorum. Ancak yoğunluk nedeniyle bazılarına yanıt yazamadım.  Sakın unuttum sanmayın ve "adam bir yanıt bile yazmadı" diye düşünmeyin :-). Bundan sonra atacağınız e-postalara da daha kısa bir süre içinde yanıt vermeye çalışacağım. Gecikme için özür diliyorum...

 

Lütfen Alıntılarda Kaynak Belirtiniz

Çeşitli Internet sitelerinde yazmış olduğum makalelerden, ders notlarından, çizimlerden, kaynak kodlardan vs. bire bir alıntı yapıldığını, ancak kaynak belirtlmediğini görüyorum. Lütfen bu gibi alıntlarda kaynak belirtiniz.

Kitap Eleştirisi

Artık her hafta sitede bilgisayar alanında basılmış bir kitabın eleştirisini göreceksiniz. Umarım beğenirsiniz...

Tarihe Göre

Yeni İçerik

Proseslerin Kod, Data, BSS, Stack ve Heap Alanları

Prosesler işletim sistemlerinin sundukları sistem fonksiyonlarıyla yaratılırlar. Örneğin, Windows sistemlerindeki CreateProcess, UNIX/Linux sistemlerindeki fork proses yaratan fonksiyonlardır. Windows ve UNIX/Linux sistemlerindeki proses yaratımları arasında önemli bir fark vardır. Windows sistemlerindeki CreateProcess fonksiyonu çalıştırılabilen (executable) bir dosyadan hareketle prosesi oluşturur. (Yani yaratılacak proses yol ifadesini argüman olarak verdiğimiz programın kodlarını çalıştıracaktır.) Halbuki UNIX/Linux sistemlerindeki fork fonksiyonu prosesin özdeş bir kopyasını oluşturmaktadır. Bu sistemlerde başka bir programın kodları ancak exec türevi fonksiyonlarla çalıştırılabilir. Fakat programcı bu sistemlerde doğrudan exec fonksiyonunu kullanırsa çalışmakta olan mevcut programın bellek alanı değiştirilerek proses yaşamına başka bir kodla devam eder. Bu nedenle UNIX/Linux sisteminde hem mevcut programı sürdürmek hem de yeni bir programı çalıştırmak istiyorsak fork ve exec fonksiyonlarını beraber kullanmamız gerekir. Bu sağlamak için de, tipik olarak, önce bir kez fork yaparız, alt proseste exec uygularız. Windows sistemlerindeki CreateProces fonksiyonu UNIX/Linux sistemlerindeki fork ve exec fonksiyonlarının bileşimine benzetilebilir.

Portable Executable Dosya Formatı

Microsoft, DOS işletim sisteminde çalıştırılabilen dosya formatı olarak MZ formatını kullanıyordu.[1] MZ formatı koruma mekanizması olmayan 8086 mimarisi için tasarlanmıştı ve korumalı modun gereksinim duyduğu özelliklere sahip değildi.  Bu nedenle Microsoft 16 bit Windows sistemleriyle birlikte çalıştırılabilir dosya formatını NE (New Executable) ismiyle, 32 bit Windows sistemleriyle de PE (Portable Executable) ismiyle yenilemiştir. Bugün 32 bit ve 64 bit Windows sistemlerinde çalıştırılabilen dosya formatı olarak PE formatı kullanılmaktadır. PE formatı UNIX türevi sistemlerde kullanılan ELF (Executable and Linkable Format) formatı gibi, işlemciden bağımsız olan ve bölümlerden (sections) oluşan bir formattır. Microsoft .NET ortamıyla birlikte PE formatı üzerinde bu ortamın gereksinimlerinin karşılanması için çeşitli eklentiler de yapmıştır. PE formatının orijinali 32 bittir. Fakat daha sonraları 64 bit sistemler için bu formatın 64 bit versiyonu da oluşturulmuştur. PE formatının 64 bitlik bu versiyonuna PE+ da denilmektedir.

Dinamik Diziler (Veri Yapıları 2. Bölüm)

Programlama dillerinin çoğunda diziler bir kere yaratıldıktan sonra artık büyütülemezler ve küçültülemezler. Oysa bazı durumlarda açacağımız dizinin uzunluğunu işin başında bilemeyiz. Programın çalışma zamanı sırasında onların dinamik bir biçimde büyütülmesini ya da küçültülmesini isteyebiliriz. Programın çalışma zamanı sırasında büyütülebilen ya da küçültülebilen dizilere dinamik diziler (dynamic arrays) denilmektedir.[1]  Dinamik diziler C, C++, Java ve C# gibi dillerde temel bir veri yapısı değildir. Yani bu dillerde dinamik diziler dilin sentaksı tarafından doğrudan desteklenmezler. Bunların fonksiyonlar ya da sınıflar kullanılarak gerçekleştirilmeleri gerekir. Ancak Perl ve Ruby gibi dinamik dizilerin dilin sentaksı tarafından temel bir veri türü olarak desteklendiği diller de vardır.

Önbellek (Cache) Sistemleri

Bilgisayar sistemlerinde pek çok durumda erişim hızı bakımından iki tür belleğin söz konusu olduğunu söyleyebiliriz: Yavaş bellek ve hızlı bellek. Yavaş bellek ucuz ve boldur, hızlı bellek ise pahalı ve kıttır. Tabi buradaki yavaş ve hızlı kavramları görelidir.  Sistemden sisteme yavaş ve hızlı bellekler farklılaşabilir. Örneğin bir sistemde RAM hızlı belleği temsil ederken disk yavaş belleği temsil ediyor olabilir. Başka bir sistemde ise RAM yavaş belleği temsil ederken işlemci içerisinde bulunan bellek hızlı belleği temsil ediyor olabilir. Ya da bir web sayfasının sunucuda saklandığı yer yavaş belleği temsil ederken onun istemcide bir dosyada saklanmış hali yavaş belleği temsil ediyor olabilir. Önbellek (cache) yavaş belleğin belli bölümlerinin hızlı bellekte tutularak yavaş belleğe erişim oranını azaltmak için kullanılan bir bellek yönetim tekniğidir. Önbellek sistemleri donanımsal ya da yazılımsal bir biçimde ya da karma bir biçimde gerçekleştirilebilmektedir.

UNIX/Linux Sistemlerinde Boru Haberleşmeleri

Boru haberleşmeleri yalınlığından dolayı en çok tercih edilen prosesler arası haberleşme yöntemlerindendir. Yöntem kendi içerisinde eşzamanlılığı da barındırdığından programcının ayrıca eşzamanlılık sorunuyla uğraşmasına gerek kalmaz. Boru haberleşmeleri ilk UNIX sistemlerinden beri neredeyse tüm UNIX türevi sistemlerce desteklenmiştir. Yöntem başta Windows olmak üzere pek çok işletim sisteminde de benzer biçimde uygulanmaktadır.

Temel Veri Yapıları (Veri Yapıları 1. Bölüm)

Programlarımızda tanımladığımız nesneler ya tek parçadan ya da birden fazla parçadan oluşurlar. Tek parçadan oluşan nesnelerin türlerine tekil türler, birden fazla parçadan oluşan nesnelerin türlerine ise bileşik türler denilmektedir. Örneğin, int türü tekil bir türdür. Çünkü int türden bir nesne tek parçadan oluşmaktadır. Halbuki diziler bileşik türlerdir. Bir dizi türünden nesne tanımladığımızda o nesne kendi içerisinde birden fazla parçadan oluşmaktadır. Örneğin:

C'de Bağlanım (Linkage) Nedir, Ne Değildir?

C'de kullanılan her değişken (identifier) için bir bildirimin yapılmış olması gerekir. Bağlanım (linkage) farklı bildirimlerdeki aynı isimli değişkenlerin aynı nesneyi ya da fonksiyonu belirtip belirtmediğini anlatan bir özelliktir. C'de değişkenlere ilişkin üç  bağlanım durumu söz konusudur:

Şubat
26
2010

C#'taki Yapı ve Sınıf Nesneleri Nerede Yaratılıyor?

    Pek çok C# programcısının sınıf ve yapı kavramlarıyla stack ve heap kavramlarını yanlış bir biçimde ilişkilendirdiğini görüyorum. Örneğin, “yapı nesneleri stack’te sınıf nesneleri heap’te tutulur” biçiminde yanlış anlaşılmaya yol açacak bilgiler veren yerli ve yabancı çok sayıda yazı ve makaleyle karşılaştım. Konuya biraz açıklık getirmek istiyorum.

1. İster referans türlerine (reference types) ilişkin olsun ister değer türlerine (value types) ilişkin olsun tüm yerel değişkenler (yani bildirimleri metodların içerisinde yapılan değişkenler)  ve parametre değişkenleri stack’te tutulur. Örneğin:

public static void Main()
{
    string a;
    int b;
    //...
}


public static void Foo(string c, int d)
{
    //...
}

burada a, b, c, d değişkenlerinin hepsi stack’te tutulur.

2. new operatörü ile sınıf, dizi, ya da delege türünden nesneler heap’te, yapı ve enum türünden nesneler ise stack’te yaratılır. C# standartlarına göre new operatörü yapı ya da enum türleriyle kullanıldığında önce stack’te geçici olarak yapı ya da enum nesnesi yaratılır; sonra yaratılan bu geçici nesne işleme sokulur ve ilgili ifade bittikten sonra da yok edilir. Örneğin (Point türünün X ve Y elemanlarına sahip bir yapı olduğunu varsayalım):

public static void Foo()
{
    string s;
    Point pt;

    s = new string('a', 5);
    pt = new Point(10, 20);
    //...
}


Burada string nesnesi heap’te Point nesnesi ise stack’te yaratılacaktır. Örneğimizdeki Point nesnesinin nasıl yaratıldığına dikkat ediniz:

pt = new Point(10, 20);

Burada new Point(10, 20) ifadesi ile birlikte stack’te geçici bir Point nesnesi tahsis edilecek ve o nesne için yapının başlangıç metodu (constructor) çağrılacaktır. Yani bu ifadeyle stack’te ilkdeğerlerini almış bir yapı nesnesi elde ediliyor. Sonra onun pt nesnesine atandığını görüyorsunuz. Aynı türden iki yapı nesnesi birbirine atandığında yapının karşılıklı elemanlarının birbirine atandığını zaten biliyorsunuz. Örneğimizdeki tahsistaı şekilsel olarak şöyle gösterebiliriz:



3. Bir yapı nesnesi kutulama dönüşürmesi (boxing conversion) sonucunda heap’te yer alabilir. Bildiğiniz gibi yapı ya da enum türünden bir nesne System.ValueType ya da System.Object türlerine dönüştürüldüğünde kutulama dönüştürmesi gerçekleşir ve nesnenin heap’te bir kopyası çıkartılır. Örneğin:

object obj;
Point pt = new Point(10, 20);
obj = pt;




Burada obj referansı stack’teki Point nesnesini göstermiyor. Heap’te kopyası çıkartılmış olan Point nesnesini gösteriyor. Kutulama dönüştürmesinden sonra stack’teki nesne ile onun heap’teki kopyası artık bağımsız iki nesnedir. Stack’teki nesne programın akışı bildirimin yapıldığı yerel bloktan çıktığında yok edilir. Heap’teki kopya ise nesne seçilebilir (eligible) olunca çöp toplayıcı tarafından silinecektir. Bir yapı nesnesi bir sınıf nesnesinin veri elemanı olacak biçimde de heap’te bulunabilir. Örneğin:

class Person
{
    private string name;
    private DateTime dt;
    //...
}
//...
Person per = new Person();



Bu örnekte Person nesnesinin bir elemanı string sınıfı türünden bir referans diğer elemanı da  DateTime yapısı türünden bir yapı nesnesidir. Person nesnesi heap’te yaratılacağına göre DateTime yapı nesnesi de heap’te bulunacaktır. Ancak yapı nesnesinin bağımsız bir nesne olarak değil, başka bir nesnenin bir bileşeni olarak (composition) heap’te bulunduğuna dikkat ediniz.



4. Sınıfların ya da yapıların static veri elemanları (static fields) .NET ve Mono gibi ortamlarda ilgili türlere ilişkin Type nesnesinin içerisinde tutulmaktadır. CLR'nin bir tür kullanıldığında o türe ilişkin metadata bilgilerinin kökünü tutan bir Type nesnesi oluşturduğunu biliyorsunuz. (Türün Type nesne referansının C#’ta typeof operatörüyle ya da Object sınıfının sanal GetType metoduyla elde edilebileceğini anımsayınız.) O halde C#’ta sınıfların ve yapıların static veri elemanlarının da dolaylı bir biçimde heap’te tutulduğunu söyleyebiliriz.

Haftanın Böceği Yukarı